2Doc Wit Is Ook Een Kleur: Hoe kleurt wit zijn het denken?

sunny bergmanDe VPRO zendt vanavond de 2Doc Wit Is Ook Een Kleur uit van filmmaker Sunny Bergman. Zij wil weten waarom veel witte mensen zich verongelijkt voelen of zelfs boos worden als het over racisme en witte privileges gaat. Op zoek naar antwoorden ontleedt ze de moraal van de ‘weldenkende’ elite in onze kleurrijke samenleving. Op welke manier kleurt wit zijn het denken?

Vooralsnog worden in het racismedebat de problemen gemakshalve neergelegd bij immigranten. Omdat ze niet goed zouden integreren, of bij lager opgeleide PVV stemmers omdat zij racistische denkbeelden hebben. Maar wat kleurt de blik van witte hoger opgeleiden, die het morele gelijk aan hun zijde denken te hebben en menen dat kleur er niet toe doet? Slagen zij erin om hun kinderen ‘kleurenblind’ op te voeden?

Bergman neemt de proef op de som. In het opmerkelijke ‘black doll/white doll’ experiment wordt gekeken naar de keuzes die kleuters maken tussen zwart en wit. De jonge deelnemertjes, nog niet getraind in het geven van sociaal wenselijke antwoorden, blijken ongeacht hun eigen kleur dezelfde keuzes te maken en stellen de witte pop stelselmatig boven de zwarte pop. Zo vindt bijvoorbeeld 75% de witte pop het slimste. Volgens Philomena Essed, hoogleraar in Critical Race, Gender and Leadership Studies, is het is logisch dat de kinderen deze keuzes maken. Het weerspiegelt wat kinderen dagelijks al om zich heen zien: in films, literatuur en in het onderwijs zijn de slimme helden altijd wit. In dit kader onderzoekt Bergman ook de witte kijk op de geschiedenis en onze helden van weleer, zoals Michiel de Ruiter, in hun rol van onderdrukker. Hoe gaan we om met deze kantelende blik?

Het valt Bergman op dat een groot deel van de witte hoger opgeleiden ervan uitgaat dat de westerse cultuur en beschavingsnormen een voorbeeld zijn voor de rest van de wereld die zich daar naar zou moeten voegen. ‘Door ervan uit te gaan dat jouw waarden algemeen geldende neutrale waarden zijn, verhef je jezelf moreel en cultureel boven anderen’, stelt Bergman. Zij ziet bewustwording van deze superioriteit als een eerste stap naar een veranderende, brede blik op een kleurrijke samenleving.

In haar zoektocht naar antwoorden op de vraag hoe kleur ons beïnvloedt in ons doen en laten, neemt Bergman ook zichzelf onder de loep en loopt ze voorop in een experiment dat privileges op basis van kleur meet.
 Sinds zij zich publiekelijk inzet tegen racisme in Nederland, komt zij veel boze witte mensen tegen. Nieuwsgierig naar wat er ten grondslag ligt aan de boosheid en verontwaardiging van witte mensen zodra het over racisme gaat, voert ze confronterende telefoongesprekken met mensen die haar via Facebook uitscholden of bedreigden in reactie op haar publiekelijke uitspraken tegen zwarte piet in het bijzonder en racisme in het algemeen.

Bergman ziet een verband tussen de woede en het zelfbeeld van witte mensen. “Gevoelens van superioriteit passen niet in ons zelfbeeld. Dat we genieten van witte privileges en gekleurde mensen oneerlijk behandelen, op hen neerkijken of beledigen evenmin”, aldus Bergman. “Met iets waarvan we menen dat het niet bestaat, willen we niet geconfronteerd worden. De morele en culturele verhevenheid die veel witte mensen met zich meedragen is uiteindelijk een handicap in een kleurrijke samenleving.”

Bekijk de preview:

2Doc: Wit Is Ook Een Kleur, 21.05 uur, VPRO (NPO2)

1 Reacties // Reageer

One thought on “2Doc Wit Is Ook Een Kleur: Hoe kleurt wit zijn het denken?

  1. Guus

    Ook zonder onderzoek en TV documentaire van Sunny Bergman is het volgens mij duidelijk dat de witte Nederlander diverse tekenen van superioriteit vertoont, en ook een zekere mate van discriminatie.
    Mij gaat het erom in hoeverre onze mate van superioriteitsgevoel en discriminatie Normaal of Abnormaal is, … en of ‘t een Natuurlijke Reactie is op de huidige buitengewone gebeurtenissen, zoals de plotseling voorkomende volksverhuizingen, de komst van talrijke mensen uit culturen en religies die mogelijk vroeg of laat met de onze kunnen botsen, tenzij iedereen elkaar volkomen weet te respecteren, en te helpen, en zo de wereldvrede weet te handhaven.

    Het tot Nederland beperkte onderzoek van Sunny Bergman wordt dus pas interessant en steekhoudend als men tegelijkertijd zo’n zelfde onderzoek doet met volwassenen en kinderen in multiculturele landen als India, dat traditioneel dicht bevolkt is met mensen van vele standen, huidskleuren, haartypes, klederdrachten, religies, etc., … of in enorme landen als China, of Rusland, of ergens in Latijn-Amerika, enz.

    De boekdrukkunst werd in de 10de eeuw in China uitgevonden. Bij de Witte Man in gebruik sinds de 15e eeuw maakte de boekdrukkunst de ongelofelijk snelle ontwikkeling van alle wetenschappen en het technologische tijdperk mogelijk.
    Dit door de Witte Man voortgebrachte dynamische tijdperk heeft nu praktisch overal ter wereld met groot succes ingang gevonden.

    Had de witte man in de afgelopen eeuwen geen contact gezocht met landen ver buiten het “Witte-Westen”, dan hadden al die gebieden voor altijd verder kunnen (of moeten) leven in hun tijdloze jagdvelden. Laten alle volkeren dus gerust maar blij ermee zijn dat bijna de hele wereld nu de 21ste eeuw heeft bereikt, en intens beleeft. Het blijkt dat alle volkeren zich graag in deze stroming mee laten voeren. … Het succes van cell phones in de hele wereld is een getuigenis hiervan.

    In onze huidige cultuur en sinds de 20ste eeuw krijgen mensen met een “niet witte” huidskleur in het witte westen steeds meer gelegenheid om te studeren, om vervolgens ook deel van de bestuurlijke elite uit te maken, … maar de oorspronkelijk witte gemeenschap kent dit verschijnsel nog maar relatief korte tijd, … de Europese witte mens in de vroege 21ste eeuw kan de volkeren-vermenging die sinds de 60ger jaren is onstaan nog niet helemaal aan. Een zekere mate van discriminatie is het natuurlijke gevolg. Met veel wijsheid en ook geluk verdwijnt dit, in het belang van allen. Brazilie is een aardig voorbeeld. (Analoog hieraan is ook de VROUW, die pas sinds de 19de eeuw onderweg is naar erkenning, en verwezelijking van een gelijke plaats binnen “de witte mannelijke elite”, met het grootste succes in Europa, Amerika, en China).

    Logisch toch, dat de “witte elite”, die hier in alle westerse landen eeuwenlang Heer en Meester was, enkele generaties nodig heeft om te wennen aan het gesmeerd toelaten van “niet witte mensen” die zich een weg banen naar zijn domein, om gelijkwaardig deel uit te gaan maken van de gemeenschap, en om daar een gelijkwaardige positie in te gaan nemen. … Maar we weten allemaal: het is een kwestie van natuurlijke evolutie. En het komt in een stroomversnelling nu de volkeren op aarde zich zo razendsnel vermengen.

      /   Reply  / 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>